47 năm đã trôi qua, nhưng các cựu chiến binh Bộ đội biên phòng Lạng Sơn khi gặp nhau, vẫn kể lại câu chuyện chấp nhận hy sinh để cứu dân khỏi vòng vây địch, trong chiến tranh biên giới phía Bắc, tháng 2.1979.
Bảo vệ cả vạn dân trong lòng chảo Lũng Xá
Đồn biên phòng Pò Mã thành lập tháng 4.1952 (khi đó là Đồn công an biên phòng) đóng quân ở Na Nưa, xã Quốc Khánh, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn (nay là xã Quốc Khánh, tỉnh Lạng Sơn).
Chiều 16.2.1979, đường dây liên lạc từ đồn ra huyện bị cắt đứt. Ban Chỉ huy đồn Pò Mã nhận định Trung Quốc có thể tấn công, nên buổi tối đã cho bộ đội bí mật hành quân về hậu cứ ở làng Lũng Xá, chỉ để lại khẩu đội 12,7 mm trên đỉnh núi Cốc Pia bảo vệ đồn.
Công an nhân dân vũ trang (nay là bộ đội biên phòng) đánh trả quân xâm lược trên tuyến biên giới Lạng Sơn - Cao Bằng, tháng 2.1979. Ảnh: Trần Mạnh Thường.
Ông Võ Hoàng Anh, Phó bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn và đoàn công tác của tỉnh đến thăm, tặng quà cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Pò Mã đang làm nhiệm vụ trực chiến, dịp Tết Bính Ngọ 2026. Ảnh: Vi Toàn.
Bia ghi danh các cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Pò Mã đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới Tổ quốc, trong khuôn viên doanh trại. Ảnh: Vi Toàn.
Sáng 17.2.1979, khi Trung Quốc đánh sang và khẩu đội 12,7 mm sau khi chiến đấu hết đạn, phải rút về phía sau, thượng úy Hà Văn Chung (đồn trưởng) và Nguyễn Văn Là (chính trị viên) đã họp với chính quyền, quân sự địa phương, bàn chuyển từ bám chốt phòng ngự sang cơ động chiến đấu…
Bộ đội biên phòng Lạng Sơn khám bệnh và cấp thuốc cho bà con các dân tộc khu vực biên giới địa bàn Đồn biên phòng Pò Mã quản lý. Ảnh: Vi Toàn.
Ông Đinh Hoàng Quy, nguyên Phó bí thư Đoàn xã Quốc Khánh thời điểm tháng 2.1979 nhớ lại, đúng vào lúc cuộc họp đang diễn ra thì hàng nghìn người dân ở các thôn trong xã, các xã lân cận (Tri Phương, Đội Cấn) và người dân của các xã Đức Long, Lê Lợi, Danh Sỹ (huyện Thạch An, Cao Bằng), biết tin thôn Lũng Xá là hậu cứ an toàn, có bộ đội bảo vệ, nên đã ùn ùn kéo đến xin trú ẩn…
Bộ đội Đồn biên phòng Pò Mã tuyên truyền trong chương trình Tháng 3 biên giới. Ảnh: Vi Toàn.
Phương án chiến đấu từ cơ động chiến đấu, chuyển sang "bám trụ địa bàn, ngăn không cho quân địch lùng sục vào khu vực hậu cứ Lũng Xá, nơi đồng bào trú ẩn". Ông Hoàng Văn San, nguyên Bí thư Huyện ủy Tràng Định (1980 - 1987) nhớ lại: "Địch vây phía ngoài và tìm cách đánh vào. Chúng tôi ở trong, vừa giữ không cho chúng vào, vừa tìm cách chọc thủng, tìm đường đưa dân ra. Hơn 10.000 người dân tập trung ở một thôn nhỏ, nếu địch vào được sẽ rất nguy hiểm"…
Bộ đội biên phòng Lạng Sơn huấn luyện dân quân thôn bản, năm 1977. Ảnh: B.P.
Để ngăn chặn địch vào hậu cứ, bộ đội biên phòng đồn Pò Mã đã lập 13 chốt trên 13 đường mòn, đánh quần lộn, không cho địch tiến vào hậu cứ.
Nhiều trận đánh ác liệt ở vòng ngoài hậu cứ như: bộ đội chốt Lũng Dảo (do trung úy Lê Minh Anh, đồn phó quân sự chỉ huy) đã đánh bại 5 đợt tấn công; chốt Keng Pán (chuẩn úy Nguyễn Công Thuận, trung đội trưởng vũ trang) đánh trả 1 trung đội địch; chốt Lũng Cừ (thiếu úy Đinh Xuân Viện) chặn đánh 1 mũi; chốt Kéo Quang (thượng sĩ Dương Quang Hợp) ngăn chặn hướng tấn công của 1 trung đội thám báo… diệt nhiều tên, buộc địch phải rút lui, không dám tiến sâu vào trong.
Bộ đội Đồn biên phòng Pò Mã tìm kiếm cứu nạn người dân bị mắc kẹt trong mưa lũ, cuối năm 2025. Ảnh: Vi Toàn.
Ngày 23.2.1979, sau gần 1 tuần bị địch vây hãm, đạn dược của bộ đội gần cạn, lương thực, thực phẩm cho hơn 10.000 người dân cũng hết, thượng úy Hà Văn Chung (Đồn trưởng biên phòng Pò Mã) gửi điện cơ yếu về Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng dưới Hà Nội cầu cứu: "Địch đang bao vây 1 vạn dân ở xã Quốc Khánh. Xin lực lượng chi viện gấp. Nếu không, dân sẽ bị giết hại"…
Bộ đội biên phòng Lạng Sơn tuyên truyền, vận động người dân thực hiện các quy định pháp luật. Ảnh: Vi Toàn.
Những ngày cuối của cuộc chiến đấu, một đại đội lính Trung Quốc đào công sự dự định chốt chặn con đường từ Lũng Xá vào rừng để chặn lối rút duy nhất của đồng bào. Ban chỉ huy quyết định đưa các tổ chiến đấu đánh vào đội hình địch để thu hút hỏa lực, đánh lạc hướng cho 1 trung đội dân quân và bộ đội biên phòng Pò Mã dẫn toàn bộ đồng bào vào rừng, rút về phía sau an toàn.
Bộ đội Đồn biên phòng Pò Mã kiểm tra mốc giới số 999, tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc. Ảnh: Mai Thanh Hải.
Lịch sử Bộ đội biên phòng Lạng Sơn ghi lại: trải qua 18 ngày kiên cường chiến đấu (17.2.1979 - 5.3.1979), trong hoàn cảnh bị vây ép, thiếu thốn đủ bề, nhưng bộ đội Đồn biên phòng Pò Mã cùng lực lượng vũ trang địa phương và nhân dân đã đoàn kết, giúp đỡ, chia sẻ từng mảnh áo, tấm chăn, miếng cơm với nhau. Kiên quyết chiến đấu bảo vệ hậu cứ, đánh bại 11 đợt tấn công của địch…
Đại tướng Võ Nguyên Giáp thăm và làm việc tại Bộ đội biên phòng Lạng Sơn, ngày 29.9.1990. Ảnh: B.P.
Phá vòng vây địch cứu 200 người dân trong chiến tranh biên giới năm 1979
Bộ đội Đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đánh chặn quân Trung Quốc xâm lược, tháng 2.1979. Ảnh: B.P.
Sáng 17.2.1979, quân Trung Quốc ồ ạt tấn công vào Đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (đóng quân tại thị trấn Đồng Đăng, nay xã Đồng Đăng, Lạng Sơn).
Trong lúc chiến đấu chặn địch, thiếu úy Hoàng Xuân Mai (đội trưởng trinh sát) nhận được tin địa bàn mình phụ trách là khu vực sơ tán của dân ở bản Cốc Tào, xã Bảo Lâm (nay là xã Đồng Đăng) bị địch bao vây.
Thiếu úy Mai ngay lập tức báo cáo và được chỉ huy đồn Hữu Nghị giao nhiệm vụ trực tiếp dẫn lực lượng chiến đấu phá vòng vây địch, cứu người dân đưa về phía sau.
Bộ đội biên phòng Lạng Sơn cùng người dân địa phương gói bánh chưng, tặng các hộ nghèo, gia đình chính sách dịp Tết Bính Ngọ 2026. Ảnh: Vi Toàn.
Lực lượng ứng cứu của Đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, gồm một số chiến sĩ trinh sát và tiểu đội cơ động (trung sĩ Ngô Tiến Nhung làm tiểu đội trưởng), đã khẩn trương luồn rừng vượt núi đến địa bàn, triển khai phương án chiến đấu, vừa tiêu diệt địch vừa kéo giãn vòng vây của chúng.
Bộ đội biên phòng Lạng Sơn giúp dân cải tạo nhà ở. Ảnh: Vi Toàn.
Lợi dụng địa hình, địa vật và thời tiết sương mù, thiếu úy Hoàng Xuân Mai cùng bộ đội Đồn biên phòng Hữu Nghị đã tổ chức dẫn dắt, đưa 200 người dân xã Bảo Lâm đi xuyên rừng 2 ngày đêm về hậu cứ Cao Lộc tuyệt đối an toàn.
Chia lửa với dân quân
"Hồi ấy chúng tôi được công an vũ trang (nay là bộ đội biên phòng) cứu giúp rất lớn. Đại đội 4 của Đoàn Thanh Xuyên, không chỉ chia sẻ đạn dược, cử 4 chiến sĩ đến bảo vệ hang mà còn chi viện hỏa lực", ông Trần Trung, nguyên Trung đội trưởng Trung đội 1 dân quân xã Hồng Phong, đã cứu hơn 400 người dân trong chiến tranh biên giới phía Bắc, tháng 2.1979, kể.
Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh thăm Bộ đội biên phòng Lạng Sơn, tháng 5.1991. Ảnh B.P.
Đoàn Thanh Xuyên là tên gọi của Trung đoàn 12, được Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang (nay là Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng) thành lập đầu tháng 4.1978 và sau đó lên Lạng Sơn làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới phía Bắc.
Đoàn phụ nữ miền Nam lên chốt thăm, động viên bộ đội biên phòng Lạng Sơn, năm 1988. Ảnh: B.P.
Thời điểm tháng 2.1979, Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 12 đóng quân ở cao điểm hang Muối (cách thôn Còn Khoang gần 1 km) bảo vệ cạnh sườn điểm cao 339 và phối hợp cùng dân quân Hồng Phong ngăn chặn địch từ Na Sầm đánh xuống Khánh Khê, để địa phương có thời gian sơ tán dân về Điềm He.
Tổng Bí thư Đỗ Mười thăm Bộ đội biên phòng Lạng Sơn, năm 1992. Ảnh: B.P.
Tài liệu của bộ đội biên phòng ghi lại: chiều 17.2.1979, thiếu úy Đinh Văn Yết, Đại đội trưởng Đại đội 4 phát hiện đội hình địch bao vây, tấn công vào hang Khuổi Lù - Cồn Khoang.
Mặc dù lúc này đơn vị đang giằng co ác liệt với bộ binh địch để bảo vệ trận địa, nhưng thiếu úy Yết vẫn lệnh cho khẩu đội cối 60 chuyển hướng, bắn cấp tập vào đội hình địch, tiêu diệt nhiều sinh lực, phá hủy nhiều vũ khí trang bị, buộc chúng bỏ dở việc tấn công vào hang bằng hỏa lực mạnh…
Bộ đội biên phòng Lạng Sơn cùng người dân xã Bảo Lâm đấu tranh với phía Trung Quốc, bảo vệ chủ quyền Việt Nam ở đoạn đường sắt Ba Cống (Hữu Nghị, Đồng Đăng). Ảnh: B.P.
Mai Thanh Hải (Báo Thanh Niên)
Đăng nhận xét
0 Nhận xét